Canh tác là gì? Các hình thức canh tác nông nghiệp điển hình của Việt Nam

Canh tác, cày bừa, làm đất…là những thuật ngữ được dùng rất nhiều trong nông nghiệp. Trong đó phổ biến nhất là cụm từ “canh tác”. Vậy canh tác là gì? Trong bài viết này CCV Group sẽ gửi tới Quý Độc giả khái niệm chính xác nhất cũng như giới thiệu các phương pháp canh tác điển hình của Việt Nam

> Tham khảo:

Canh tác là gì?

Canh tác được hiểu đơn giản là các phương pháp tác động trực tiếp tới đất trồng như cày bừa, làm đất, cày ải… để thu hoạch hoa lợi của cây lương thực và hoa màu, từ đó đáp ứng được nhu cầu ăn uống, buôn bán, mưu sinh của người nông dân. 

Quá trình canh tác là việc sử dụng các dụng cụ cầm tay như cuốc, xẻng, cày, bừa… và sự hỗ trợ của gia súc (trâu, bò) hoặc máy móc  kết hợp cùng với hệ thống thuỷ lợi, và phân bón để cây phát triển tốt nhất. 

Như vậy có thể hiểu canh tác chính là những công tác tạo môi trường thuận lợi để thực vật phát triển tốt nhất, cung cấp chất dinh dưỡng cũng như hạn chế được sâu bệnh, từ đó đạt được mục tiêu nông sản mong muốn. 

Khái niệm về canh tác
Khái niệm về canh tác

Canh tác trong văn hóa Việt Nam

Với ý nghĩa như trên, canh tác xuất hiện rất nhiều trong văn hoá của Việt Nam từ xưa tới nay, điển hình như trong thơ ca, tục ngữ: 

– Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

– Phân tro không bằng no nước

– Đất thiếu trồng dừa, đất thừa trồng cau

– Làm ruộng ăn cơm nằm/Chăn tằm ăn cơm đứng

– Trâu ơi ta bảo trâu này

  Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta

  Cấy cày giữ nghiệp nông gia

  Ta đây trâu đấy, ai mà quản công!

– Cày sâu, cuốc bẩm

Ưu nhược điểm của canh tác

Ưu điểm: 

  • Các biện pháp canh tác có ưu điểm dễ thực hiện, có hiệu quả lâu dài
  • Mang lại hiệu quả kinh tế cao
  • Ngăn ngừa được sự lây lan, phát triển của sâu bệnh gây hại cho cây trồng

Nhược điểm: 

  • Một số biện pháp canh tác khá tốn kém
  • Thường mang lại hiệu quả thấp khi phát hiện ra sâu bệnh đã phát triển mạnh
Hiệu quả kinh tế cao
Hiệu quả kinh tế cao

Một số biện pháp canh tác nông nghiệp hiện nay

Kỹ thuật làm đất

Đất trồng chính là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng thiết yếu để cây trồng phát triển được tốt nhất. Mỗi loại đất trồng khác nhau lại có kỹ thuật làm đất khác nhau. 

Tuy nhiên các kỹ thuật làm đất chủ yếu là: xới đất, cày ải, phơi ải, trộn đất, san phẳng, làm đất tơi xốp, lên luống đất, cải tạo đất bằng vôi hay các chế phẩm sinh học trước khi gieo trồng…

Luân canh, xen canh, đa canh

  • Luân canh: trên một diện tích đất, người nông dân có thể lựa chọn các loại cây trồng khác nhau cho từng thời điểm khác nhau. Việc luân canh cây trồng giúp cây mới phát triển nhanh, ngăn chặn được sự phát triển của sâu bệnh. 

Bên cạnh phương pháp luân canh, người ta cũng thường dùng phương pháp xen canh, đa canh để vừa tận dụng được quỹ đất cũng như hạn chế được sự phát triển của sâu bệnh. 

  • Xen canh: Canh tác đồng thời nhiều loại cây khác nhau trên một khu đất. Biện pháp này giúp làm giảm tối đa sự tác động của sâu hại và tối ưu hoá các điều kiện ánh sáng, nước, chất dinh dưỡng. 
  • Đa canh: cũng là biện pháp trồng nhiều loại cây trên 1 khu đồng ruộng nhưng với quy mô thực hiện lớn hơn. Đa canh phải được thực hiện do nhiều hộ và trên một diện tích đủ lớn mới mang lại hiệu quả triệt để. 

Thời vụ gieo trồng phù hợp

Với mỗi vùng miền và loại cây trồng sẽ có thời vụ gieo trồng khác nhau dựa theo khí hậu, thời tiết, hay sâu bệnh. 

Nên lựa chọn vụ gieo trồng phù hợp cho từng loại cây để cây phát triển được tốt nhất và cho năng suất cao nhất. 

Mật độ gieo trồng thích hợp

Mật độ gieo trồng phụ thuộc vào từng loại đất, giống cây cũng như mùa vụ. Không nên gieo trồng thưa quá hoặc dày quá cây sẽ không cho hiệu quả kinh tế cao. 

Sử dụng phân bón hợp lý

Trong quá trình trồng cây, cung cấp chất dinh dưỡng cho cây là một trong những điểm cần lưu ý quan trọng nhất. Không nên sử dụng phân bón hoá học quá nhiều. Khi bón phân cần đảm bảo đúng tỉ lệ cho từng loại cây. 

Cần cân nhắc việc sử dụng phân bón hữu cơ mang lại an toàn cho cả người sử dụng, cây trồng và môi trường sống, hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu. 

Trồng cây bẫy

Cây bẫy hay cây bẫy kẹp, cây bắt mồi là loại cây ăn thịt có lá biết “kẹp” để bẫy côn trùng. 

Cây bẫy sẽ giúp loại bỏ một số loại sâu bệnh có hại cho cây trồng, ngăn chặn được sự lây lan của côn trùng có hại cho cây trồng thu hoạch. 

Mô hình canh tác nông nghiệp ở Việt Nam khá đa dạng
Mô hình canh tác nông nghiệp ở Việt Nam khá đa dạng

Các mô hình canh tác nông nghiệp điển hình tại Việt Nam

Một số mô hình canh tác nông nghiệp điển hình tại Việt Nam ta: 

Mô hình chăn nuôi gia cầm, gia súc trên đệm lót sinh học:

  • Đây là biện pháp chăn nuôi sử dụng các loại men sinh học để không phải sử dụng nước rửa chuồng hay không phải thay đệm lót nhiều lần. Với phương pháp này gia súc, gia cầm ít bị bệnh ngoài da, bệnh đường hô hấp. 

Mô hình tôm – lúa:

  • Đây là mô hình thích hợp với các vùng giáp nước mặn. Trồng lúa vào mùa mưa với độ mặn nhẹ từ 2-3%, mùa khô nuôi tôm. Với phương pháp này lúa sẽ hấp thu hết chất thải do tôm thải ra, nên môi trường đảm bảo sạch. Lúa trồng theo phương pháp này sẽ ít phải bón phân, không phải sử dụng các chế phẩm hoá học nên chất lượng gạo tốt, sạch. 

Mô hình “1 phải – 6 giảm” khi sản xuất lúa:

Trong đó: 

– “1 phải” là sử dụng hạt giống lúa do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xác nhận để làm giống.

– “6 giảm” bao gồm giảm lượng phân đạm, giảm lượng hạt giống, giảm sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, giảm lượng nước tưới, giảm khí thải nhà kính, giảm thất thoát sau khi thu hoạch. 

Mô hình trồng cây cạn, ít sử dụng nước:

  • Một số tỉnh tại Đồng Bằng Sông Cửu Long đã dịch chuyển từ trồng lúa sang trồng các loại cây cạn ít sử dụng nước như ngô vàng, cây vừng, đậu nành. Lợi nhuận cao hơn so với trồng lúa khoảng 1,5 lần. 

Mô hình trồng nấm, thực phẩm hay dược liệu trong nhà:

  • Nấm là loại thực vật rất phù hợp với khí hậu của Việt Nam. Nấm thực phẩm hay dược liệu đều là mặt hàng thế mạnh của nước ta, và quy mô ngành trồng nấm đang được phát triển ngày càng vượt trội hơn. 

Ngoài ra còn khá nhiều mô hình khác đang được ứng dụng và thử nghiệm dần dần để đáp ứng được biến đổi khí hậu, nâng cao năng suất và sản lượng cho người nông dân. 

Trên đây là câu trả lời cho câu hỏi: “canh tác là gì?” của CCV, cũng như gửi tới quý vị mô hình canh tác phổ biến của Nước ta. CCV Group cũng đang áp dụng các mô hình canh tác phù hợp cho cây Rau má, từ đó phát triển vùng trồng loại rau này rộng hơn, vươn tầm thành Vua Rau Má Việt. 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.